Twoje najważniejsze prawa
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta daje Ci między innymi prawo do:
- świadczeń zgodnych z aktualną wiedzą medyczną, a gdy zagrożone jest życie lub zdrowie, do natychmiastowej pomocy,
- informacji o swoim stanie zdrowia, przekazanej w przystępny sposób,
- zgody na leczenie albo odmowy,
- tajemnicy informacji o Twoim zdrowiu,
- poszanowania intymności i godności,
- dostępu do swojej dokumentacji medycznej,
- sprzeciwu wobec opinii lub orzeczenia lekarza,
- poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz opieki duszpasterskiej w szpitalu,
- przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie,
- zgłaszania działań niepożądanych leków.
Informacja i zgoda
Lekarz powinien wyjaśnić Ci przystępnie, co Ci dolega, jakie są możliwości leczenia, jakie niesie ono ryzyko i czego możesz się spodziewać. Możesz zadawać pytania i wskazać osobę, której wolno przekazywać informacje o Twoim zdrowiu.
Na badanie i leczenie musisz wyrazić zgodę. Na operację i zabiegi o podwyższonym ryzyku zgoda jest pisemna. Masz prawo odmówić.
Gdzie zgłosić problem
To zależy od tego, czego dotyczy sprawa:
- kierownik placówki: sprawy organizacyjne, rejestracja, zachowanie personelu,
- oddział wojewódzki NFZ: odmowa przyjęcia na NFZ, kolejki, zasady zapisów, recepty refundowane,
- Rzecznik Praw Pacjenta: naruszenie Twoich praw jako pacjenta,
- izba lekarska albo izba pielęgniarek i położnych: postępowanie konkretnego lekarza, pielęgniarki lub położnej,
- Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych: naruszenie ochrony danych osobowych.
Opisz krótko, co się stało, kiedy i gdzie, i dołącz kopie dokumentów.
- Zapisz daty, nazwiska i przebieg zdarzenia jak najszybciej, póki dobrze je pamiętasz.
Rzecznik Praw Pacjenta: kontakt
Rzecznik pomaga bezpłatnie. Możesz:
- zadzwonić na 800 190 590: infolinia działa całą dobę, 7 dni w tygodniu (to wspólny numer z Telefoniczną Informacją Pacjenta NFZ),
- napisać na kancelaria@rpp.gov.pl albo przez ePUAP,
- wysłać list lub przyjść osobiście: ul. Płocka 11/13, 01-231 Warszawa (w poniedziałek od 8:00 do 18:00, od wtorku do piątku od 8:00 do 16:00).
Gdy dojdzie do naruszenia praw pacjenta, Rzecznik może wszcząć postępowanie wyjaśniające.
- Z zagranicy albo gdy numery 800 są zablokowane, zadzwoń pod płatny numer 22 688 05 00.
Sprzeciw wobec opinii lub orzeczenia lekarza
Jeśli opinia lub orzeczenie lekarza wpływa na Twoje prawa lub obowiązki wynikające z przepisów, możesz wnieść sprzeciw do Komisji Lekarskiej przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Masz na to 30 dni od wydania opinii lub orzeczenia. Sprzeciw musi mieć uzasadnienie i wskazywać przepis prawa, z którego wynikają Twoje prawa lub obowiązki.
Komisja wydaje orzeczenie w ciągu 30 dni i nie można się od niego odwołać. Sprzeciw nie dotyczy spraw, w których przepisy przewidują inną drogę odwołania, na przykład orzeczeń lekarzy ZUS.
Szkoda po leczeniu w szpitalu: świadczenie kompensacyjne
Jeśli podczas leczenia w szpitalu na NFZ doszło do zdarzenia medycznego, na przykład uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia albo zakażenia, możesz ubiegać się o świadczenie kompensacyjne, czyli pieniądze bez procesu w sądzie. Dotyczy to zdarzeń od 6 września 2023 roku.
Wniosek składasz do Rzecznika Praw Pacjenta w ciągu roku od dowiedzenia się o szkodzie, ale nie później niż 3 lata od zdarzenia. Wniosek jest płatny, a decyzja zapada w ciągu 3 miesięcy od złożenia kompletnego i opłaconego wniosku. Formularz i aktualną wysokość opłaty znajdziesz na stronie Rzecznika na gov.pl.
Co powiedzieć
- Proszę o wyjaśnienie w przystępny sposób, co mi dolega i jakie mam możliwości leczenia.
- Upoważniam [imię i nazwisko] do uzyskiwania informacji o moim stanie zdrowia.
- Potrzebuję czasu do namysłu, zanim wyrażę zgodę na ten zabieg.
- Chcę złożyć skargę na [czego dotyczy]. Do kogo w placówce mam ją skierować?
- Dzwonię, bo uważam, że naruszono moje prawa jako pacjenta: [co się stało, gdzie i kiedy].
O co zapytać
- Jakie są inne możliwości leczenia i jakie ryzyko niesie każda z nich?
- Co się stanie, jeśli nie zgodzę się na proponowane leczenie?
- Czy mogę dostać kopię dokumentacji z tej wizyty?
- Kto w placówce rozpatruje skargi i kiedy mogę spodziewać się odpowiedzi?
- Czy w mojej sprawie mogę wnieść sprzeciw do Komisji Lekarskiej?
Co zabrać
- Kopie dokumentacji medycznej związanej ze sprawą
- Notatki z datami, nazwiskami i opisem zdarzenia
- Korespondencja z placówką w tej sprawie, jeśli jest
Źródła
- Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2024 poz. 581)
- Kontakt z Rzecznikiem Praw Pacjenta (gov.pl)
- Gdzie pacjent może zgłosić problem (Rzecznik Praw Pacjenta)
- Sprzeciw wobec opinii lub orzeczenia lekarza (Rzecznik Praw Pacjenta)
- Telefoniczna Informacja Pacjenta (Rzecznik Praw Pacjenta)
- Świadczenie kompensacyjne: kiedy i komu przysługuje (Rzecznik Praw Pacjenta)
Sprawdzone w oficjalnych źródłach 31 października 2026. Przepisy i zasady NFZ się zmieniają: jeśli placówka mówi co innego, rozstrzyga aktualna informacja NFZ. mapteczka nie zastępuje lekarza.